Hợp đồng đậu tương kỳ hạn tháng 11/2026 trên sàn Chicago chốt phiên 21/9 ở mức 13,28 USD/giạ, tăng 24,5 cent, xác lập vùng giá cao nhất trong gần ba năm. Đà tăng diễn ra chỉ mười ngày sau khi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố sản lượng đậu tương kỷ lục, cho thấy thị trường đang đặt cược vào khả năng Trung Quốc đẩy mạnh mua hàng trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.\
Tin liên quan
https://finvest.vn/fed-tang-lai-suat-dau-ha-nhiet-thi-truong-bach-kim-rung-lac-manh/
Đà tăng lan rộng trong toàn bộ nhóm sản phẩm liên quan đến đậu tương: khô đậu tương tăng 12 USD, dầu đậu tương tăng 62 điểm, trong khi giá dầu thô cùng phiên lại giảm mạnh 4,52 USD/thùng. Việc cả ba sản phẩm trong nhóm đậu tương cùng đi lên trong khi năng lượng suy yếu là chi tiết đáng chú ý, cho thấy lực mua xuất phát từ chính nhu cầu đối với đậu tương chứ không phải hiệu ứng lan tỏa từ thị trường dầu.
Theo đó, động lực chính của phiên tăng đến từ kỳ vọng thương mại. Phái đoàn Trung Quốc do Phó Thủ tướng Hà Lập Phong dẫn đầu đã tới Washington từ ngày 19/9 để đàm phán trong bốn ngày, chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh Trump – Tập dự kiến diễn ra ngày 24/9, với các cam kết mua nông sản và thỏa thuận đình chiến thuế quan sắp hết hạn là nội dung trọng tâm. Theo AgWeb (21/9), thị trường ngũ cốc tăng mạnh nhờ thông tin các cuộc trao đổi cuối tuần giữa hai bên diễn ra tích cực. Mức độ quan trọng của cuộc gặp càng lớn vì thỏa thuận đình chiến thuế quan đạt được năm 2025 sẽ hết hạn vào tháng 11/2026, khiến kết quả đàm phán lần này gần như quyết định liệu dòng chảy thương mại nông sản giữa hai nước có được duy trì hay không.
Đi kèm kỳ vọng là hành động mua thực tế. Theo Bloomberg (21/9), các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã đặt mua ít nhất 4 lô hàng, tương đương khoảng 260.000 tấn đậu tương Mỹ trong tuần trước đó, giao hàng tháng 12 và tháng 1/2027 từ khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương và vùng Vịnh. Đây là một phần trong cam kết Trung Quốc mua tối thiểu 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm đến năm 2028, đạt được tại thượng đỉnh Busan tháng 10/2025; tính đến giữa tháng 9/2026, Trung Quốc đã hoàn thành hơn một nửa mục tiêu mua hàng năm nay. Trong khi đó, một cam kết riêng về việc chi thêm tối thiểu 17 tỷ USD/năm cho nông sản Mỹ nói chung lại gần như giậm chân tại chỗ — chi tiết mà thị trường sẽ theo dõi sát trong cuộc gặp ngày 24/9, vì nó phản ánh mức độ tuân thủ cam kết không đồng đều của Bắc Kinh giữa các nhóm hàng.
Bên cạnh yếu tố thương mại, nền tảng cung – cầu cũng đang âm thầm ủng hộ giá theo cách khác thường. Ngày 11/9, USDA công bố báo cáo Cung – cầu Nông sản Thế giới (WASDE) tháng 9, đưa sản lượng đậu tương Mỹ niên vụ 2026/27 lên 4,535 tỷ giạ — cao hơn dự báo của giới phân tích và là mức kỷ lục, với năng suất được điều chỉnh lên 52,8 giạ/mẫu Anh. Về lý thuyết, một vụ mùa lớn hơn kỳ vọng là yếu tố giảm giá, và thực tế giá đậu tương đã giảm ngay trong phiên báo cáo được công bố.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý nằm ở phía cầu. Dù sản lượng tăng, USDA vẫn hạ dự báo tồn kho cuối vụ xuống 310 triệu giạ, từ mức 320 triệu giạ của tháng trước, đồng thời nâng giá bán bình quân cả niên vụ lên 12 USD/giạ, tăng 60 cent so với ước tính liền trước. Nói cách khác, nhu cầu ép dầu trong nước và xuất khẩu — phần lớn đến từ Trung Quốc — được dự báo tăng nhanh hơn tốc độ tăng của nguồn cung. Chính nền tảng cung – cầu thắt chặt hơn dự kiến này là lý do khiến tin mua hàng từ Trung Quốc trong 10 ngày sau đó đủ sức kéo giá lên vùng cao nhất gần ba năm, thay vì bị triệt tiêu bởi một vụ mùa kỷ lục.
Yếu tố thứ ba góp phần vào đà tăng đến từ thời tiết. Mưa và không khí lạnh bao trùm các vùng trồng trọt chính của Mỹ trong phiên 21/9, làm chậm hoạt động thu hoạch ngô và đậu tương tại khu vực phía tây vành đai Corn Belt, trong khi khu vực phía đông được dự báo đẩy nhanh tiến độ nhờ thời tiết khô ráo hơn. Thu hoạch bị trì hoãn đồng nghĩa dòng hàng mới từ nông dân ra thị trường chậm lại, khiến nguồn cung sẵn có cho giao dịch tạm thời eo hẹp hơn. Dù vậy, tính chung cả nước, USDA vẫn ghi nhận 62% cây đã rụng lá và 12% diện tích đã thu hoạch, cả hai đều nhanh hơn tốc độ trung bình nhiều năm, trong khi 58% diện tích đạt chất lượng tốt đến rất tốt, không đổi so với tuần trước. Cơ quan khí tượng nông nghiệp Mỹ dự báo thời tiết sẽ khô ráo hơn trong giai đoạn 22-26/9, có thể giúp nông dân đẩy nhanh thu hoạch và bán hàng trở lại, làm dịu bớt lực đỡ giá đến từ yếu tố thời tiết trong những phiên tới.
Một động lực khác đang khuếch đại đà tăng là dòng vốn từ các quỹ đầu tư trên thị trường phái sinh. Dữ liệu vị thế giao dịch do Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) công bố cho thấy các quỹ tiếp tục mua ròng ngô và đậu tương, xu hướng đã kéo dài liên tục từ tuần đầu tháng 7. Đây cũng là điểm cần lưu ý về rủi ro: khi vị thế mua ròng đã tích lũy lớn và kéo dài, thị trường trở nên nhạy cảm hơn với khả năng bán chốt lời hàng loạt nếu cuộc gặp thượng đỉnh ngày 24/9 không mang lại kết quả như kỳ vọng. Giới phân tích, trong đó có chuyên gia Jerry Gulke, đã đặt vấn đề về khả năng các quỹ đảo chiều bán ra — tín hiệu cho thấy chính lực mua đang đẩy giá lên cũng có thể trở thành lực bán khi tâm lý thị trường thay đổi.
Bên cạnh đó, thị trường cũng đang chú ý đến vụ mùa mới của Brazil. Giữa tháng 9, nông dân nước này bắt đầu xuống giống vụ đậu tương 2026/27, với sản lượng được USDA dự báo đạt kỷ lục khoảng 184 triệu tấn — kỷ lục năm thứ ba liên tiếp — trên diện tích gieo trồng cũng lập kỷ lục mới, khoảng 49 triệu hecta. Điểm đáng chú ý là mức tăng diện tích năm nay chỉ khoảng 0,9%, thấp nhất trong hai thập kỷ, do chi phí sản xuất tăng cao, tín dụng thắt chặt và tâm lý thận trọng trước hiện tượng El Nino. Vì vụ mùa Brazil phải đến khoảng tháng 1-3/2027 mới thu hoạch, yếu tố này chưa tác động trực tiếp đến phiên 21/9, nhưng đặt ra giới hạn cho đà tăng giá về trung hạn, khi đậu tương Brazil sẽ cạnh tranh trực tiếp thị phần xuất khẩu sang Trung Quốc với đậu tương Mỹ.
