Trong phiên giao dịch đầu tuần (20/7), giá đậu tương trên sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT) đã bất ngờ bứt phá lên mức cao nhất trong vòng 9 tuần, bất chấp việc Bộ Nông nghiệp Mỹ vừa công bố dự báo sản lượng niên vụ mới đạt mức kỷ lục lịch sử.
[Hữu ích với nhà đầu tư]
Cụ thể, hợp đồng đậu tương giao tháng 9/2026 (mã ZSEU26) có thời điểm vọt lên 1.221,5 US-cent/giạ trước khi áp lực chốt lời xuất hiện vào cuối phiên, kéo giá thu hẹp đà tăng về vùng 1.210 US-cent/giạ. Mặc dù hạ nhiệt so với mức đỉnh trong ngày, sắc xanh vẫn phủ rộng trên hầu hết các mặt hàng nông sản CBOT. Diễn biến này diễn ra chỉ đúng 10 ngày sau khi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) phát đi báo cáo Ước tính Cung – Cầu Nông nghiệp Thế giới (WASDE) tháng 7, nâng dự báo sản lượng đậu tương Mỹ niên vụ 2026/2027 lên con số kỷ lục 4,475 tỷ giạ.
Động lực chính kích hoạt làn sóng tăng giá lần này đến từ sự trở lại của Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Ngay trong sáng 20/7, USDA xác nhận các doanh nghiệp xuất khẩu tư nhân Mỹ đã chốt thành công đơn hàng 340.000 tấn đậu tương vụ mới bán cho Trung Quốc. Diễn biến này tiếp nối chuỗi hoạt động gia tăng nhập khẩu được khởi động từ đầu tháng 7. Đáng chú ý nhất là phiên ngày 8/7, khi Tập đoàn Lương thực Quốc gia Trung Quốc (Cofco) cùng các doanh nghiệp nội địa chốt hợp đồng mua tới 472.000 tấn. Nền tảng cho sự phục hồi này xuất phát từ những tín hiệu ấm lên trong quan hệ song phương sau Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ – Trung hồi tháng 5, nơi Bắc Kinh được cho là đã cam kết thu mua tối thiểu 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm, bao gồm ít nhất 25 triệu tấn đậu tương cho tới năm 2028.
Dù vậy, giới phân tích nhận định lực hỗ trợ từ thị trường Trung Quốc vẫn tiềm ẩn những điểm chưa thực sự chắc chắn. Dữ liệu hải quan công bố cùng ngày 20/7 cho thấy, lượng đậu tương Trung Quốc nhập khẩu từ Mỹ trong tháng 6 vẫn sụt giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm trước, đạt 1,27 triệu tấn. Trái lại, dòng hàng từ Brazil lại tăng gần 14%, lên mức 12,08 triệu tấn. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở mức thuế chênh lệch 10% mà đậu tương Mỹ đang phải gánh chịu so với đối thủ Nam Mỹ, khiến nhiều nhà máy ép dầu tư nhân tại Trung Quốc vẫn tỏ ra khá thận trọng.
Bên cạnh bài toán cầu từ Trung Quốc, rủi ro thời tiết tại vành đai Trung Tây (Corn Belt) của Mỹ cũng đang chi phối tâm lý giới đầu tư. Các mô hình dự báo khí hậu dồn dập đưa ra cảnh báo về một đợt nắng nóng kéo dài đi kèm lượng mưa dưới mức trung bình sẽ bao trùm phần lớn các bang sản xuất trọng điểm từ nay đến đầu tháng 8. Thời điểm này mang tính nhạy cảm đối với cây đậu tương vì đây là giai đoạn đóng hạt – yếu tố quyết định trực tiếp tới năng suất và sản lượng cuối cùng. Đáng chú ý, tâm lý lo ngại này bùng phát ngay cả khi chất lượng vụ mùa hiện tại vẫn đang ở mức rất tích cực. Báo cáo Tiến độ Crop Progress của USDA công bố chiều 20/7 ghi nhận tỷ lệ đậu tương đạt chất lượng tốt và tuyệt vời tại bang Kansas tăng từ 69% lên 72%, với 22% diện tích đã vào giai đoạn đóng hạt, vượt xa mức bình quân 5 năm. Việc giá tăng trong bối cảnh cây trồng đang phát triển tốt cho thấy giới đầu tư không phản ứng với những thiệt hại đã xảy ra, mà đang khẩn trương “định giá” trước rủi ro sụt giảm năng suất trong tương lai gần.
Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại khu vực eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng sau các đợt không kích liên tiếp giữa Mỹ và Iran, qua đó đẩy giá dầu thô Brent vượt mốc 90 USD/thùng. Điều này đã ngay lập tức cải thiện biên lợi nhuận của các nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học (biodiesel). Do dầu đậu tương là nguyên liệu đầu vào thiết yếu trong ngành công nghiệp này, triển vọng nhu cầu dầu đậu tương gia tăng đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa, tiếp sức cho toàn bộ các hợp đồng đậu tương hạt trên sàn giao dịch.
Phân tích chi tiết cấu trúc cung – cầu trong báo cáo WASDE cho thấy dù sản lượng niên vụ 2026/2027 được dự báo đạt mức 4,475 tỷ giạ với năng suất bình quân 53 giạ/mẫu, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) vẫn duy trì tồn kho cuối vụ ở mức 310 triệu giạ – con số tương đối thắt chặt so với quy mô tổng cung. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc USDA đã điều chỉnh tăng dự báo nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc thêm 1 triệu tấn, lên 115 triệu tấn, đồng thời ghi nhận sức tiêu thụ ổn định từ ngành ép dầu nội địa Mỹ. Nhu cầu gia tăng ở cả hai đầu cầu này đã hấp thụ trọn vẹn phần sản lượng mở rộng, ngăn chặn tình trạng dư thừa tồn kho. Tính trên bình diện toàn cầu, lượng tồn kho cuối vụ thậm chí bị kéo giảm xuống 124,17 triệu tấn, sát với cận dưới dự báo của giới phân tích.
Mặc dù vậy, đà bứt phá của giá đậu tương cũng đẩy thị trường vào trạng thái nhạy cảm trước các biến động ngắn hạn. Theo số liệu từ Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), các quỹ đầu tư đã liên tục nâng vị thế mua ròng lên 72.688 hợp đồng, vượt đáng kể mức trung bình nhiều năm. Việc duy trì tập trung dòng vốn đầu cơ lớn tạo động lực đẩy giá tăng nhanh, song đồng thời làm gia tăng rủi ro điều chỉnh kỹ thuật nếu xuất hiện làn sóng chốt lời diện rộng hoặc các yếu tố hỗ trợ cơ bản suy yếu. Nhịp điều chỉnh thu hẹp biên độ từ mức đỉnh trong ngày 1.221,5 US-cent về vùng 1.207 US-cent ngay trong phiên 20/7 là minh chứng rõ nét cho tâm lý thận trọng của giới đầu tư tại vùng giá cao.
