Động thái xác nhận đồng ý về nguyên tắc giảm thuế đối ứng cho nông sản Mỹ từ phía Trung Quốc đang tái định hình cục diện kỳ vọng và tạo ra bệ đỡ tâm lý mạnh mẽ trên thị trường đậu tương toàn cầu. Mặc dù các báo cáo định lượng dự báo nguồn cung của Mỹ sẽ chạm mốc kỷ lục trong niên vụ mới, áp lực này đang tạm thời bị lu mờ trước triển vọng kích hoạt lại hạn ngạch thu mua khổng lồ từ Bắc Kinh cùng sự cộng hưởng từ đà tăng của thị trường năng lượng.
[Hữu ích với nhà đầu tư]
Mối quan hệ thương mại nông sản giữa hai siêu cường kinh tế vốn đã rơi vào trạng thái đóng băng kể từ thỏa thuận hồi tháng 10/2025. Mức thuế ngặt nghèo đã khiến giá đậu tương Mỹ luôn cao hơn nguồn cung từ Nam Mỹ khoảng 1 USD/giạ, đẩy các nhà máy ép dầu tư nhân Trung Quốc vào thế đứng ngoài cuộc. Hệ quả là tính đến đầu tháng 7, Bắc Kinh mới chỉ giải ngân vỏn vẹn 200.000 tấn trong tổng số 25 triệu tấn cam kết của niên vụ mới – một tốc độ cực kỳ chậm chạp so với mục tiêu thu mua 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm đến 2028. Tuy nhiên, cục diện đã đảo chiều vào ngày 2/7 khi Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết các bên đã nhất trí đưa các sản phẩm nông nghiệp vào diện giảm thuế song phương. Theo các nguồn tin, Mỹ sẽ bãi bỏ thuế suất 10% đối với fentanyl, đổi lại Trung Quốc sẽ dỡ bỏ mức thuế 10% đối với đậu tương và ngũ cốc từ Mỹ. Dù Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) chưa lên tiếng, thị trường đã lập tức phản ứng khi tập đoàn nhà nước COFCO được cho là đang dồn dập đặt mua ít nhất 600.000 tấn, và USDA cũng xác nhận doanh nghiệp tư nhân Mỹ chốt thành công đơn hàng 472.000 tấn sang Trung Quốc. Giới chuyên gia từ StoneX nhận định, bước đi này nhiều khả năng nhắm thẳng vào các lô hàng cập cảng sau ngày 1/10, thời điểm nguồn cung giá rẻ từ Brazil bắt đầu cạn kiệt theo mùa vụ.
Sự khởi sắc từ phía lực cầu xuất hiện đúng vào thời điểm nguồn cung nội địa nước Mỹ đang thiết lập những cột mốc lịch sử. Theo Báo cáo Cung – Cầu nông sản thế giới (WASDE) công bố trưa ngày 10/7, USDA đã nâng dự báo sản lượng đậu tương Mỹ niên vụ 2026/27 lên mức kỷ lục 4,475 tỷ giạ nhờ diện tích gieo trồng mở rộng. Thế nhưng, điểm khiến giới quan sát bất ngờ chính là việc tồn kho cuối vụ vẫn được giữ nguyên ở mức 310 triệu giạ – thấp hơn nhiều so với dự báo 324 triệu giạ của thị trường. Bằng động thái hạ tồn kho niên vụ cũ và nâng dự báo xuất khẩu lẫn lượng ép dầu của Trung Quốc, USDA rõ ràng đang cho rằng nhu cầu tiêu thụ toàn cầu hoàn toàn đủ sức hấp thụ hết lượng hàng tăng thêm. Điều này vô hình trung đã biến một báo cáo áp lực nguồn cung thành một bệ đỡ tâm lý vững chắc cho giá kỳ hạn.
Bên cạnh đòn bẩy thương mại Mỹ – Trung, đà tăng của giá đậu tương còn thúc đẩy mạnh mẽ từ những biến động địa chính trị tại Trung Đông và các quyết sách hạ tầng năng lượng tại châu Âu. Xung đột leo thang quanh eo biển Hormuz đã khiến Mỹ rút giấy phép miễn trừ trừng phạt dầu thô của Iran, qua đó đẩy giá dầu WTI và Brent tăng vọt tới 4,4% – 5,2% chỉ trong một phiên. Giá năng lượng phi mã ngay lập tức kích hoạt làn sóng tăng giá của các mặt hàng nhiên liệu sinh học, trong đó có dầu đậu tương – nguyên liệu cốt lõi sản xuất diesel sinh học. Cùng với đó, ngày 8/7, Nghị viện châu Âu cũng bỏ phiếu bác bỏ đề xuất gạt dầu đậu tương ra khỏi danh mục nhiên liệu tái tạo. Quyết định này dù vấp phải những tranh cãi gay gắt về môi trường và nguy cơ bị Indonesia hay Malaysia trả đũa, nhưng xét trong ngắn hạn, nó đã thiết lập một trụ đỡ cấu trúc vững chắc cho biên lợi nhuận của các nhà máy ép dầu tại EU.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường không chỉ có một màu hồng khi những rủi ro nội tại từ thời tiết và áp lực thu hoạch vẫn đang chực chờ phía trước. Báo cáo Crop Progress mới nhất chỉ ra chất lượng mùa vụ tại Mỹ đã sụt giảm nhẹ xuống 64% tốt – tuyệt vời do thời tiết phân hóa cực đoan: vùng phía Tây vành đai ngô khô hạn gay gắt, trong khi các bang phía Đông như Iowa, Illinois lại ngập úng nghiêm trọng. Sự phát triển không đồng đều này khiến thị trường trở nên đặc biệt nhạy cảm khi cây trồng bước vào giai đoạn làm hạt quyết định năng suất.
