Giá đồng tiệm cận đỉnh lịch sử, thị trường đồng đứng trước bước ngoặt lớn

Đồng đang trở thành tâm điểm mới của chu kỳ hàng hóa, khi hội tụ đồng thời cả cú sốc nguồn cung ngắn hạn lẫn động lực cầu mang tính cấu trúc dài hạn.

[Hữu ích cho nhà đầu tư]

> Mức ký quỹ giao dịch hàng hóa từ ngày 05/01/2026

> Các loại phí cần trả khi giao dịch hàng hóa

> Tại sao phải đáo hạn hợp đồng giao dịch hàng hóa phái sinh?

Trong phiên sáng ngày 5/1, giá đồng ghi nhận mức tăng ấn tượng 3,37%, tiệm cận vùng 13.000 USD/tấn – ngưỡng cao nhất trong lịch sử giao dịch. Sự tăng vọt này không chỉ mang tính kỹ thuật, mà được hậu thuẫn bởi hàng loạt yếu tố cơ bản, từ cú sốc nguồn cung tại Chile cho đến sự trỗi dậy của nhu cầu mang tính cấu trúc từ cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI), và những xáo trộn trong dòng chảy thương mại toàn cầu.

Một trong những chất xúc tác quan trọng nhất đối với giá đồng hiện nay đến từ Chile, nhà sản xuất đồng lớn nhất thế giới. Theo dữ liệu chính thức, sản lượng đồng của Chile trong tháng 11/2025 đã giảm 7,18% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy áp lực suy giảm sản lượng đang diễn ra rõ nét hơn dự báo. Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi cuộc đình công tại mỏ đồng Mantoverde ở miền bắc Chile chính thức nổ ra từ ngày 2/1. Dù không phải là mỏ quy mô hàng đầu, Mantoverde dự kiến mất tới 70% công suất trong ít nhất hai tháng, qua đó trở thành “ngòi nổ” tâm lý, làm dấy lên lo ngại thiếu hụt nguồn cung vật chất trong ngắn hạn. Công đoàn tại mỏ này cho biết họ đủ nguồn lực để duy trì đình công kéo dài, với thiệt hại ước tính lên tới 160 triệu USD, một con số không nhỏ trong bối cảnh thị trường đồng vốn đã rất nhạy cảm.

Tuy nhiên, diễn biến tăng giá của đồng không chỉ được thúc đẩy bởi các gián đoạn khai thác mang tính thời điểm. Trong năm 2025, giá đồng đã tăng xấp xỉ 38%, qua đó khẳng định vị thế của kim loại này trong chu kỳ hàng hóa mới. Thông thường, mức tăng như vậy đã đủ để thu hút sự chú ý mạnh mẽ của thị trường, nhưng trong bối cảnh bạc và bạch kim ghi nhận những nhịp tăng mang tính “bùng nổ”, đồng vẫn đang bị định giá thấp tương đối. Giao dịch quanh vùng 5,7–5,8 USD/pound, kim loại đỏ này được chi rằng chưa bước vào pha tăng tốc thứ hai – giai đoạn thường xuất hiện trong các siêu chu kỳ hàng hóa trước đây.

Điểm khác biệt mang tính bước ngoặt của chu kỳ lần này nằm ở cấu trúc nhu cầu. Trước đây, đồng được xem là phong vũ biểu của tăng trưởng kinh tế, gắn chặt với xây dựng, sản xuất và hạ tầng điện truyền thống. Tuy nhiên, mối tương quan này đang dần suy yếu khi một người mua mới, gần như không nhạy cảm với giá, bước vào thị trường: ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo. Cuộc chạy đua xây dựng các trung tâm dữ liệu AI đòi hỏi khối lượng khổng lồ dây cáp, hệ thống phân phối điện và giải pháp làm mát – tất cả đều có hàm lượng đồng rất cao. Theo các ước tính mới nhất, nhu cầu đồng dành riêng cho trung tâm dữ liệu có thể đạt hàng trăm nghìn tấn mỗi năm vào giai đoạn 2027–2028, tạo ra một cú sốc cầu thực sự đối với thị trường.

Trong khi đó, nguồn cung đồng toàn cầu lại có độ co giãn cực thấp. Thời gian trung bình để phát hiện, xin cấp phép và đưa một mỏ đồng mới vào khai thác thường kéo dài hơn 15 năm. Thêm vào đó, nhiều mỏ hiện hữu đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm hàm lượng quặng, buộc các nhà sản xuất phải xử lý nhiều đất đá hơn để duy trì sản lượng. Số lượng các dự án quy mô lớn có khả năng đi vào vận hành trong vòng 24 tháng tới là rất hạn chế. Theo dự báo của Wood Mackenzie, thị trường đồng tinh luyện toàn cầu có thể đối mặt với mức thâm hụt cấu trúc hơn 300.000 tấn trong giai đoạn 2025–2026, qua đó hình thành một nền giá mới mang tính bền vững.

Bên cạnh yếu tố cung – cầu thuần túy, giá đồng còn chịu tác động đáng kể từ các biến số chính sách và địa chính trị. Những lo ngại xoay quanh khả năng Mỹ áp đặt các biện pháp thuế quan mới đã thúc đẩy dòng hàng điều hướng về thị trường này để tích trữ, khiến tồn kho đồng tại các trung tâm lớn như LME và SHFE sụt giảm mạnh. Hệ quả là phụ phí giao ngay tăng vọt, phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung vật chất. Đồng thời, bất ổn địa chính trị tại khu vực Mỹ Latinh, bao gồm cả các diễn biến liên quan đến Venezuela, đang thúc đẩy dòng tiền đầu cơ tìm đến các hàng hóa chiến lược, trong đó đồng nổi lên như một lựa chọn ưu tiên.

Bước sang năm 2026, sự phân hóa giữa các nhóm kim loại ngày càng rõ ràng. Nếu kim loại quý tiếp tục đóng vai trò phòng vệ và bảo toàn giá trị trước rủi ro tiền tệ, thì đồng lại đại diện cho câu chuyện tăng trưởng mang tính tấn công. Sự kết hợp giữa quá trình chuyển dịch năng lượng xanh và cú bùng nổ AI đã tạo ra một cú sốc nhu cầu mà ngành khai khoáng hiện chưa đủ khả năng đáp ứng trong ngắn hạn. Với tồn kho toàn cầu ở mức thấp và triển vọng thâm hụt ngày càng rõ nét, xu hướng dài hạn của giá đồng vẫn được đánh giá tích cực, dù áp lực chốt lời tại vùng đỉnh lịch sử là rủi ro mà nhà đầu tư cần theo dõi sát trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, đồng không chỉ là kim loại công nghiệp truyền thống mà đang dần trở thành kim loại chiến lược của kỷ nguyên công nghệ mới. Việc theo dõi sát diễn biến nguồn cung tại Chile, chính sách thương mại của Mỹ và tốc độ mở rộng hạ tầng AI toàn cầu sẽ là chìa khóa giúp nhà đầu tư nắm bắt tốt hơn cơ hội trong pha tiếp theo của chu kỳ tăng giá trên thị trường đồng.

Xem thêm các thông tin hỗ trợ giao dịch tại chuyên mục: Tin tức thị trường và Phân tích đầu tư