Bong bóng giá thiếc báo hiệu những rủi ro tiềm ẩn đối với chuỗi cung ứng kim loại toàn cầu

Bên cạnh mặt hàng đồng và các kim loại quý, thị trường thiếc toàn cầu cũng đang khởi đầu năm 2026 với đà tăng giá bùng nổ, khi giá liên tiếp lập đỉnh lịch sử trên cả Sở Giao dịch Kim loại London (LME) và Sở Giao dịch Hàng hóa Tương lai Thượng Hải (ShFE). Tuy nhiên, đằng sau mức giá kỷ lục này là những dấu hiệu cho thấy thị trường đang bị dẫn dắt mạnh bởi dòng tiền đầu cơ, làm dấy lên lo ngại về một bong bóng giá và những hệ lụy lan tỏa đối với toàn bộ ngành kim loại công nghiệp.

[Hữu ích cho nhà đầu tư]

> Mức ký quỹ giao dịch hàng hóa từ ngày 19/01/2026

> Các loại phí cần trả khi giao dịch hàng hóa

> Tại sao phải đáo hạn hợp đồng giao dịch hàng hóa phái sinh?

Giá thiếc tăng nóng ngay từ đầu năm

Bước sang năm mới, thị trường thiếc chứng kiến một đợt tăng giá hiếm thấy khi giá liên tục leo lên các mức cao danh nghĩa chưa từng ghi nhận trước đây. Hợp đồng thiếc giao sau ba tháng trên LME đã vượt qua đỉnh giá tháng 3/2022 ở mức 51.000 USD/tấn vào ngày 13/01, rồi vọt thẳng lên 54.760 USD/tấn vào thứ Tư tuần trước. 

Đà tăng mạnh mẽ này đã khiến Hiệp hội Công nghiệp Kim loại Màu Trung Quốc (CNMIA) – tổ chức đại diện cho cả nhà sản xuất và tiêu thụ thiếc lớn nhất thế giới – phải lên tiếng cảnh báo, cho rằng diễn biến giá hiện tại là “phi lý” và kêu gọi các bên tham gia thị trường tránh chạy theo xu hướng một cách mù quáng.

Dù vậy, những cảnh báo từ phía cơ quan quản lý không làm chùn bước dòng tiền đầu tư tại Trung Quốc. Trái lại, hoạt động giao dịch trên Sở Thượng Hải tiếp tục bùng nổ, đẩy giá thiếc lên cao hơn nữa và làm gia tăng mức độ biến động của thị trường.

Đầu cơ lấn át thị trường vật chất

Quy mô giao dịch hợp đồng thiếc trên ShFE đã vượt mốc một triệu tấn chỉ trong một phiên, cao gấp hơn hai lần mức tiêu thụ thiếc vật chất của toàn cầu trong cả một năm. Sự chênh lệch quá lớn giữa quy mô thị trường vật chất và khối lượng giao dịch tài chính cho thấy thiếc đang nằm trong một bong bóng đầu cơ rõ rệt.

Trong bối cảnh đó, chỉ cần xu hướng giá đảo chiều, bong bóng này có thể vỡ rất nhanh. Quan trọng hơn, sự mất cân đối giữa dòng tiền đầu tư và nền tảng cung – cầu thực đang báo hiệu một giai đoạn biến động mạnh hơn không chỉ đối với thiếc, mà còn có thể lan sang các kim loại công nghiệp khác.

Câu chuyện nguồn cung không còn “căng” như thị trường kỳ vọng

Đà tăng giá thiếc hiện nay được xây dựng trên câu chuyện thiếu hụt nguồn cung – một vấn đề mang tính cấu trúc đã tồn tại nhiều năm. Sản lượng khai thác thiếc toàn cầu tập trung tại một số ít quốc gia và phụ thuộc lớn vào các khu vực có rủi ro địa chính trị cao như Cộng hòa Dân chủ Congo hay vùng Wa bán tự trị của Myanmar.

Tuy nhiên, thực tế trong những tháng gần đây cho thấy bức tranh nguồn cung đang có dấu hiệu cải thiện. Mối đe dọa đối với mỏ Bisie tại Congo từ lực lượng nổi dậy M23 đã giảm đáng kể so với thời điểm mỏ này đối mặt nguy cơ bị chiếm giữ cách đây một năm. Thậm chí, công ty vận hành mỏ Alphamin Resources đã nâng dự báo sản lượng hàng năm sau kết quả kinh doanh quý III khả quan.

Tại Myanmar, mỏ Man Maw – một trong những mỏ thiếc lớn nhất – cũng đang cho thấy dấu hiệu hồi sinh sản xuất sau thời gian dài gián đoạn. Trung Quốc đã nhập khẩu 7.190 tấn nguyên liệu thiếc từ quốc gia láng giềng này trong tháng 11, mức cao nhất theo tháng kể từ tháng 8 năm 2024.

Bên cạnh đó, Indonesia – quốc gia xuất khẩu thiếc lớn – dù vẫn siết chặt hoạt động khai thác trái phép, nhưng dự kiến sẽ nâng hạn ngạch sản xuất chính thức trong năm 2026. Điều này cho thấy nguy cơ thiếu hụt nguồn cung vật chất trong ngắn hạn không nghiêm trọng như thị trường đang phản ánh.

Một yếu tố quan trọng khác thường bị bỏ qua trong các đợt tăng giá đầu cơ là tồn kho. Tồn kho tăng – dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Tổng tồn kho thiếc trên LME và ShFE đã tăng từ 11.000 tấn vào cuối tháng 10 lên hơn 19.000 tấn hiện nay. Trong khi đó, tại thời điểm thiếc đạt đỉnh vào năm 2022, lượng tồn kho chỉ dưới 5.000 tấn.

Diễn biến này củng cố lập luận rằng đà tăng giá hiện tại đang vượt xa các yếu tố nền tảng của thị trường, và nhận định “phi lý” từ phía CNMIA là có cơ sở.

Giá, khối lượng và MOI của Thiếc trên Sàn giao dịch tương lai Thượng Hải.

Rủi ro thanh khoản và tác động lan tỏa

Thiếc là một thị trường nhỏ, nhưng dòng tiền đầu tư mạnh cũng có thể tạo ra tác động giá rất lớn. Khi dòng vốn ồ ạt đổ vào, mức độ biến động tăng cao và rủi ro thanh khoản trở thành vấn đề đáng lo ngại. Thực tế cho thấy sự tham gia của các quỹ đầu tư trên thị trường thiếc London đã tăng mạnh trong vài năm trở lại đây, với quy mô vị thế mua ròng vượt xa các giai đoạn trước.

Khi giá thiếc lần trước đạt mức cao ngất ngưởng vào cuối năm 2021 và đầu năm 2022, vị thế mua ròng của các quỹ đạt đỉnh 2.887 hợp đồng, tương đương 14.435 tấn. Có thời điểm vào tháng trước, vị thế mua ròng này đã tăng lên mức kỷ lục 5.753 hợp đồng, tương đương 28.765 tấn.

Làn sóng thanh khoản đổ vào đã làm gia tăng mức độ biến động của một thị trường vốn đã nổi tiếng với những biến động giá dữ dội.

Hệ quả là thị trường phái sinh trở nên quá nóng, gây áp lực tài chính lớn cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng vật chất khi phải đáp ứng yêu cầu ký quỹ cho các vị thế phòng hộ. Trong nhiều trường hợp, rủi ro thanh khoản thậm chí còn vượt lên trên rủi ro giá, đe dọa khả năng trụ vững của cả nhà sản xuất lẫn người tiêu thụ.

Cảnh báo cho toàn bộ nhóm kim loại công nghiệp

Vai trò ngày càng quan trọng của thiếc trong kỷ nguyên công nghệ và Internet vạn vật khiến kim loại này thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ giới đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, việc quá nhiều dòng tiền đổ vào một thị trường có quy mô hạn chế đang tạo ra những méo mó nghiêm trọng.

CNMIA cảnh báo: “Đà tăng giá nhanh chóng do dòng tiền quỹ dẫn dắt đã đi chệch khỏi các yếu tố nền tảng của ngành, làm khuếch đại đáng kể rủi ro thị trường và gây tổn hại cho chuỗi công nghiệp toàn cầu.”

Trong bối cảnh dòng tiền tiếp tục tìm kiếm các tài sản hữu hình ngoài vàng và bạc, diễn biến của thị trường thiếc có thể trở thành lời cảnh báo sớm cho các kim loại công nghiệp khác, đặc biệt là những kim loại đang được săn đón như đồng.

Theo Reuters

Xem thêm các thông tin hỗ trợ giao dịch tại chuyên mục: Tin tức thị trường và Phân tích đầu tư